‘Brood en spelen'

Een bakker die een brood bakt, heeft daartoe een aantal ingrediënten ter beschikking: meel, water, zout, gist… Hij kan daar nog sesamzaadjes aan toe voegen, hij kan ook voor volkorenmeel kiezen of experimenteren met de vorm. Uiteindelijk moet de bakker wel een brood afleveren dat mensen lekker vinden.

Zoutloos brood kan voor een bepaalde groep mensen nog in de smaak vallen. Ook het ingrediënt gist kan de bakker eventueel weglaten; er bestaat tenslotte zoiets als ongedesemd brood. En door het toevoegen van andere ingrediënten kan de man afgeleide producten creëren als sandwiches of chocoladekoeken (cfr. theater: komedies, tragedies, thrillers,…)

Als de bakker de basisingrediënten water en meel niet gebruikt, zullen mensen het mengsel niet meer herkennen als een broodproduct. Trekken we die vergelijking door naar theater, dan kunnen we ons terecht afvragen wat een toneelstuk ‘lekker' laat smaken. Wat maakt het spectaculum (= Latijns voor ‘wat de aandacht trekt')?

Zelfs de meest eigenzinnige theatermaker zal emotie als een onmisbaar hoofdingrediënt herkennen. Blijdschap, verdriet, humor, ambitie, angst, afkeer of visuele pracht: een scène boeit als ze een gevoel overbrengt. Als we de scènes in een causaal verband zetten, ontstaat een plot . Alfred Hitchcock zei: ‘Ik neem de toeschouwer op de schoot en vertel een verhaaltje!' Een plot vormt geen noodzaak voor elke theatermaker. Als deze laatste behoorlijk geniaal uit de hoek komt, kan hij het risico op vervreemding bij het publiek ontwijken.

Theater Top beschouwt zichzelf niet als geniaal en vertrekt dan ook meestal van de Aristotelische verhaalstructuur , een model dat intrinsiek mensen al duizenden jaren in de ban heeft. Deze aanpak is allesbehalve te herleiden tot een invuloefening. Zonder chemie en een heel ruime portie inventiviteit komt men van een kale reis thuis: het publiek haakt af! Binnen het Aristotelische kader proberen we daarom zo vernieuwend en artistiek mogelijk te brainstormen. De spanningsboog blijft echter de motor. Hoe artistiek en esthetisch de scènes ook worden gespeeld, als ze niet op mekaar voortbouwen, gaat het uiteindelijk repetitief aanvoelen. Een groot deel van het publiek zal moeite hebben om zijn ‘brood' nog lekker te vinden. Misschien volgt er wel een afkeer voor brood…

Experiment vinden wij zeker belangrijk. Het geeft zuurstof aan een productie zo lang de zaak functioneel en begrijpelijk blijft voor ons belangrijkste doelpubliek: kinderen. Creativiteit staat ten dienste van de toeschouwer, niet van onszelf, critici of collega's. We laten ons daarom niet gijzelen door een té zware conceptuele visie. Belangrijker dan een hyperconsequente vormeenheid blijft de vraag hoe we de dramatiek van het verhaal zo goed mogelijk overbrengen. Het warm water is uitgevonden. We streven dus het kookpunt na.

Naar kinderen toe kiezen we voor een avontuurlijk, magisch of fantasierijk thema dat bij hun actuele leefwereld aansluit. Wat zijn de leef- en muziektrends? Wat zien ze op TV? De uitwerking gebeurt doordacht, zo beeldend maar concreet mogelijk en met een absoluut minimum aan woorden. Dat laatste betekent ook weer niet ‘woordloos' want puur visuele voorstellingen kampen ook vaak met narratief verlies: het verhaal komt niet meer uit de verf.

Om zoutloze stukjes te vermijden wordt ook steeds het contrast tussen protagonist en antagonist goed in de verf gezet. Zonder aan het spanningsveld te raken, waken we er over dat de antagonisten ook hun motivatie meekrijgen en zorgvuldig worden gestript van expliciete agressiviteit en horror.

In de praktijk blijkt dat deze visie zich vertaalt in voorstellingen die door een zeer brede leeftijdsklasse worden gesmaakt. We maken ons sterk dat we door de sterk visuele aanpak zeker geen fastfood produceren. Vaak genoeg horen we hoe kinderen én volwassenen nog maanden later op de voorstelling met enthousiasme terugblikken. Volwassenen en oudere kinderen hebben genoten van de dramatiek en het scheutje actuele humor. Kleuters blijven geboeid door tekenende beelden (acteurs, poppen, video-interacties, schimmen) en de goed in het oor liggende liedjes.

Een vast ingrediënt dat onze voorstellingen ook boven fastfood verheft en het wellicht langer laat nasmaken, is de onderbouw van het verhaal. Zonder prekerig te worden, stellen we zachtjes ondergesneeuwd een universele waarde centraal: verdraagzaamheid, hartelijkheid, respect, vriendschap, inzet en vooral warmte.

Misschien is dat wel de liefde die de bakker onzichtbaar aan zijn mengsel toevoegt…